تبلیغات
فروردین - میراث‌های ِفراملی و کوته‌بینی‌ ِما
1393/06/7  11:31 ب.ظ    ویرایش: 1393/06/23 11:38 ب.ظ

1

پروکروستس(1) راه‌زنی بود که در کنار ِجاد‌ه‌ای خانه داشت و ره‌گذران را به بهانه‌ی پذیرایی و مهمان‌نوازی به خانه‌اش می‌برد و آن‌ها را روی تختی می‌خواباند. اگر قدشان از طول تخت کوتاه‌تر بود، آن‌قدر مهمانان‌اش را می‌کِشید یا تن‌شان را با چکش می‌کوبید تا قدشان هم‌اندازه‌ی تخت شوند. و اگر بلندقدتر از تخت بودند، از پاهایشان می‌برید تا با تخت هم‌اندازه شوند.  

گاهی ما هم با میراث‌های ِفرهنگی‌مان کاری را می‌کنیم که پروکروستش با قربانیان‌اش می‌کرد.  ما زمانی یک پادشاهی ِپهناور بودیم و مجموعه‌ی فرهنگ ِایالت‌های رنگاررنگ ِپادشاهی ِپارس، فرهنگ ایرانی را تشکیل می‌داد. از هندوستان تا مصر و از روسیه تا خلیج ِفارس . اما گویا می‌خواهیم آن گستره را به اندازه‌ای که می‌پسندیم درآوریم. به اندازه‌‌ای که هستیم. دولت‌هایی کوچک هستیم و مدعی ِمیراث ِیک امپراتوری هستیم. زیرمجموعه‌هایی هستیم که می‌خواهیم کل ِمجموعه را در خودمان خلاصه کنیم.

گر بریزی بحر را در کوزه ای / چند گنجد قسمت ِیک روزه‌ای

از زمانی که امپراتوری‌های ِپهناور جای‌شان را به کشورهای ِکوچک و بزرگ داد، سهم‌خواهی ِدولت‌های ِنوخاسته هم آغاز شد. هم ملت‌های ِنوظهور، میراث‌بر ِفرهنگ ِپیشینی هستند و هم دولت‌هایی که امروز هم‌چون شیر ِبی‌یال و دمی، سرزمین‌های ِاصلی ِامپراتوری‌های ِپیشین را در اختیار دارند چنین حقی دارند. از وقتی ما هم از شیر، به مرور به شکل ِیک گربه‌ و شیر ِبی یال‌ودم تبدیل شدیم، میراث‌خواهی هم شکل‌گرفت. حق هم داشتیم. فرهنگ ِایرانی جورچینی بود که از قطعه‌های مختلف تشکیل می‌شد.ایران ِکنونی را نباید با ایران ِدیروز یکی گرفت، چه از نظر ِقدرت،چه وسعت ووو. به قولی ایرانی ِامروز و دیروز، تنها در لفظ مشترک است و در معنا متفاوت.

اما حالا هر پازل که ایران ِ ِدیروز را می‌ساخت،امروزه به تنهایی یک ملت و کشور است و دولتی جداگانه دارد. بی‌شک هر قطعه،بخشی  از کل ِجورچین است. و هر بخش حقی از میراث ِفرهنگ ِکل ِجورچین را می‌خواهد (2).

 

2

در این زمین ِبازی ِجدید، بوعلی سینا هم ارزش ِاین را دارد که میان ِمیراث‌بران بر سرش دعوا شود. هم تاجیک‌ها(زادگاه) او را از خود می‌دانند و هم ایرانی‌های ِهمدانی. اما اعراب هم سهم می‌خواهند؛ چرا که بوعلی به عربی کتاب می‌نوشت و وزیر ِدولتی بود که به نام ِخلیفه‌ی عرب ِمسلمان در ایران حکم‌ می‌راند. مولوی، به افغان‌ها ربط دارد چراکه آغاز ِمثنوی را باید (به احتمالن به لهجه‌ی تاجیکی) چنین خواند:

بشنَو از نَی چون حکایت می‌کند ...

و هم به ترک‌ها که مولوی ده‌هاسال‌ در آن‌جا ،از دست ِمغول‌ها پناه گرفت و  زیست و رومی نام‌گرفت و درگذشت. و هم به ایرانی‌ها؛ چرا که به فارسی شعر سرود و در سفر از بلخ به قونیه از ایران رد شد. در زمانه‌ی بوعلی‌سینا، شاهان ِسامانی (3) بخشی از فلات ِایران را در اختیار داشتند. ما هم به همین دلیل نام ِسامانیان را در کتاب‌های ِتاریخ ِایران می‌خوانیم و مثل ِتاجیک‌ها، سامانیان را از خود می‌دانیم.  اما این ایران کجا و آن ایران کجا: میان ِماه ِمن تا ماه ِگردون / تفاوت از زمین تا آسمان است.

زبان ِفارسی مثالی ِدیگری است: در ساختمان آوایی، دستوری و واژگانی زبان فارسی دری، بازمانده های زبان‌های سُغدی، خوارزمی، سَکایی، باختری یا بلخی (ایرانی میانه ی شرقی)، و اشکانی یا پارتی، فارسی میانه - اعم از ترفانی و زردشتی  دیده می شود.

حتا تعبیرهایی مثل ِاسلام ِاندونزیایی،اسلام ِایرانی(توسط ِکُربن) و اسلام ِترک و یورواسلام (4) هم نشان از بهره گیری از روش ِ پروکروستس  دارد؛ که البته خوب و بد ِآن موضوع ِاین نوشته نیست. زمانی ِقلمرو بنی‌امیه و عباسیان از اندونزی تا اسپانیا را شامل می‌شد. روزگاری که سلطان ِمدینه و بغداد خلیفه‌ی مسلمانان شناخته می‌شد، گذشته است. ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که سازمان ِکنفرانس ِاسلامی 53 عضو دارد. و طبیعتن هر 53 کشور  حق دارند اسلام را مال ِخود بدانند، چرا که دیگر همه‌ی 53 کشور مستقل‌اند و خلیفه و سلطانی نیست که بقیه را زیردست ِخود کند. (5)

بر سر ِچوگان ،خلیج ِفارس، ووو هم چنین دعواهایی هست.

 

3   مشکل کجاست؟

اشکال درین نیست که یک(یا چند) جزء از کل،جدا شده و تمایل به جداسری دار(ن)د. هر مردم و قومیتی حق دارد برای ِخودش تعیین ِسرنوشت کند ، اما کاش پا را از جهان ِسومی بودن فراتر می‌گذاشتیم.

همان‌طور که می‌دانید تاریخ ِاروپا از دو حکومت ِاصلی ِیونان و روم تشکیل شده بود. اما امروزه اروپایی‌ها دوره‌ی تشکیل ِدولت-ملت‌ها را پشت ِسر گذاشته‌اند. و با تشکیل ِاتحادیه‌ی اروپا پا به دوران ِمنطقه‌گرایی (مثل ِتاکید ِآلمان روی ِاروپا به جای ِتکید ِصرف برآلمان)گذاشته اند.  درست است که هر دولت ِملی، اختیارات ِخود را دارد. اما این کشورها چیزی را دریافته‌اند که ما هنوز فکری جدی به حال‌اش نکرده‌ایم. آنان دانسته‌اند که یک امپراتوی ِبزرگ تنی است که اندام‌هایش به هم وابسته‌اند (چه از نظر ِاقتصاد و سیاست و چه فرهنگ و تمدن). ‌جالب است که در سال 1957، شش کشوری که بنیاد ِاتحادیه‌ی اروپا را گذاشتند،نام ِان قرارداد را پیمان ِروم گذاشتند(6). قرار نیست کسی از هویت ِمحلی و ملی‌اش دست بردارد، قرار است درهم‌تنیده‌گی هایمان را هم ببین‌ایم و هویت ِمنطقه‌ای(که چندین کشور را دربرمی‌گیرد) ای را هم برای ِخودمان در نظر بگیریم و دید ِکلان‌تری به خود و پیرامون‌مان داشته باشیم.

فرض کنید قرار باشد خانه‌ی خودتان را میان ِده نفر تقسیم کنید. احتمالن هرکس خواهد خواست که جایی مثل ِآشپزخانه و وسایل ِارزشمند ِآن برای ِاو باشد.دو راه هست:آنان می‌توانند بر سر ِآن‌ها به هم بجنگند و می‌توانندبر سر ِمنافع ِمشترک با هم همکاری کنند.

به بیان ِبهتر هویت ِمحلی (قومیت‌ها)، ملی(هویت ِایرانی و تاجیکی و هندی ووو)، منطقه‌ای(مثل ِهویت ِاروپایی،یا هویت ِمردم ِفلات ِایران،هویت ِآفریقایی ووو ) و هویت ِجهانی را باید با هم دید و تنها به یکی از آن‌ها بسنده نکرد. بسنده کردن به هویت ِمحلی، ما را خردبین (و نه کلان‌بین) می‌کند و منافع و مشکلات ِجهانی (مثل ِفقر،جنگ،نژادپرستی، گرم‌شدن ِزمین ووو) را از یادمان می‌برد. بسنده کردن به هویت ِملی، زیر ِپا کردن ِهویت‌های ِمحلی را برای‌مان عادی می‌کند و بی‌خبرمان می‌کند از مشکلات ِجهانی‌ای که برای ِحل‌اش نیاز به همکاری و همت ِجهانی و فراملی داریم. بسنده کردن به هویت ِجهانی هم شاید زیر ِپا گذاشتن ِمناقع ِملی و منطقه‌ای را برایمان بی‌اهمیت جلوه دهد.

دولت‌هایی هستند(مثل ِدولت ِآذربایجان و دیگران) که مدعی ِمالکیت ِهمه‌ی میراث‌هایی هستند که در حالت ِعادی، تنها حق ِادعا درباره‌ی بخشی از آن را دارند. البته که باید در برابر ِدولت‌هایی که زیاده‌خواه هستند،ایستاد اما نباید مشکل ِاصلی را فراموش کرد. باید علت را شناخت که چرا چنین معلول‌هایی پیش آمده است؟ دولت ِایران بر سر ِمولوی با ترکیه و افغانستان در نزاع است و ایران و آذربایجان بر سر ِچوگان در اختلاف‌اند ووو؛ چون فرهنگ‌های ِمحلی و ملی ِما در ایران با این کشورها هم‌پوشانی و اشتراک دارد. نادیده‌گرفتن ِاین اشتراکات است که مشکل ساز می‌شود.

به جای ِورود به جای ِورود به ستیزهای ِفرهنگی بر سر ِمیراث ِفرهنگی باید دو کار کرد. اولن ملت‌ها(مثل ِملت ِایران و ترکیه و افغانستان ووو) باید بدانند که چقدر با همسایگان‌شان اشتراکات ِزیادی دارند و هیچ‌کدام به تنهایی مالک ِکسی یا چیزی نیستند.

و دوم هم این که دولت‌ها باید علاوه بر اهمیت دادن به مسایل ِملی و جهانی،باید برای ِمسایل ِ منطقه‌ای هم اهمیت قائل باشند. دعوا بر سر ِشخصیت‌ها و میراث ِمشترک، تا هنگامی که دولت‌های ِمختلف وجود دارند(یعنی شاید تا پایان ِتاریخ) وجود خواهد داشت. مگر این که به این آگاهی برسیم که ما روزگاری یک امپراتوری بوده‌ایم، و حالا به چندین دولت تقسیم شده‌ایم،اما می توانیم هویتی منطقه‌ای هم برای ِخود قائل باشیم و من ِایرانی با اوی ِافغانی  و آن‌های ترک و ترکمن ووو، حس ِخویشاوندی کنم و منافع ِفرهنگی و اقتصادی ام را بشناسم.

رفتاری که افغانستان و ترکیه بر سرِ مولوی کردند،یک پیام ِمثبت داشت. این که این دو دولت ِافغانستان و ترکیه می‌پذیرند که مولوی دورگه است و تنها متعلق به یکی از آن‌ها نیست، جای ِبسی خوش‌بختی است. این بهترین بیان و رفتار است . هرچند جای ِایران در این میان خالی است.(7)

 

 

(1) Prokrustes. گویا او شخصیتی تاریخی(واقعی) بوده که در سده‌ی پیش از میلاد مسیح می‌زیست و سرانجام خود ِاو هم به همین روش کشته شد. برای این‌که او را به اندازه تخت درآید سربریده شد.

(2) ایران،تاجیکستان،ترکمنستان،عراق،پاکستان،ارمنستان،آذربایجان،گرجستان،بحرین،قطر،کویت،قرقیزستان،ازبکستان،ووو.

(3) ایران جایی بود که برهان ِقاطع آن را چنین توصیف کرده: ولایت ِعراق،فارس، خراسان، آذربایجان،اهواز، تبرستان و بیشتر از حدود ِشام را نیز گویند. و پارس شامل ِشیراز و توابع،کرمان و سپاهان می‌شد و عراق هم به عراق ِعرب و عراق ِعجم تقسیم می‌شد.

(4) یورو اسلام (Euro-Islam ) ایده‌ی طارق رمضان است.

(5)البته به جز کسانی مثل ِرهبران ِداعش و القاعده

(6) آلمان ِغربی، فرانسه، ایتالیا، بلژیک، هلند و لوکزامبورگ

در این باره نگاه کنید به کتاب ِتجارت ِبین‌الملل - دومینیک سالواتوره - ترجمهی دکتر حمیدرضا ارباب - نشر ِنی

(7)البته چنین سازمانی وجود دارد: سازمان ِهمکاری های ِاقتصادی اکو. اما سخن بر سر ِجدی‌تر دیدن ِموضوع و نگاه ِراهبردی به چنین سازمانی است. نگاهی فراتر از یک سازمان ِاقتصادی.

 

   


نظرات()  
foot issues
1396/06/24 03:29 ق.ظ
Hi there would you mind sharing which blog platform you're using?
I'm planning to start my own blog in the near future but I'm having a tough time deciding between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.
The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I'm looking for something
completely unique. P.S My apologies for getting off-topic but I had to ask!
Foot Problems
1396/05/13 05:38 ب.ظ
Fantastic goods from you, man. I've understand your stuff
previous to and you're simply too wonderful. I really
like what you've bought here, really like what you're saying and the best way wherein you
are saying it. You are making it enjoyable and you continue to care for to keep it wise.
I can not wait to learn much more from you. That is actually a tremendous website.
http://hunnyponnyed.mihanblog.com/post/593
1396/04/9 04:20 ب.ظ
It's awesome to visit this web page and reading the views of all colleagues about this article, while I am also keen of getting knowledge.
BHW
1396/02/2 11:11 ب.ظ
I think the admin of this web site is genuinely working hard for
his website, as here every stuff is quality based stuff.
زهرا
1393/06/23 03:51 ب.ظ
دست های ما کوتاه بود
و خرما ها بر نخیل..
ما دست های خود را بریدیمو
به سوی خرماها پرتاپ کردیم
خرما فراوان بر زمین ریخت
ولی ما دیگر دست نداشتیم...
پاسخ فروردین ... :
ذهن ِما باغچه است
گل در آن باید کاشت
گر نکاری، علف ِهرز در آن می‌روید
زحمت ِکاشتن یک گل ِسرخ
کم‌تر از زحمت ِبرداشتن ِهرزگی ِآن علف است
رضوانی
1393/06/19 11:37 ب.ظ
بحث خوبی رو مطرح کردی.اروپا از دل سال ها نزاع و با توسل به انقلاب صنعتی بالاخره به مدرنیته رسید و از پی سال های جنگ اول و دوم بالاخره به اتحادی رسید که تضمین بقای همه شون باشه.ما هنوز داریم در دوران سنتی خودمون درجا میزنیم.از مدرن بودن هم فقط ظواهر امر رو گرفتیم نه اصول مرتبط با اندیشه.وضعیت فعلی خاورمیانه و جهان سوم دورنمای خوبی رو نشون نمیده به نظرم و حرفهای زیاد دیگری که...
پاسخ فروردین ... : به نظرم یادگرفتن از خطاهای گذشته و ادامه‌ندادن‌شان باید محور ِاندیشه و کار باشه.
آدمی‌زاد به امید زنده است
ممنون از حضورتون
pisko
1393/06/17 03:32 ب.ظ
سلام اشکان عزیز

پست چالش معرفی کتاب رو توی وبلاگم بخون. شما رسما به این چالش دعوت شدی.
پاسخ فروردین ... : درود و فراوان درود
واااااااای ممنون اره دیدم چالش‌و. دارم فکر می‌کنم ببینم چی بهتره. مخصوصن کتابام پیش‌ام نیستن. ولی حتمن.حتمن معرفی می‌کنم
بازم ممنون
1393/06/17 01:49 ب.ظ
وب نایسی داری به منم سر بزن
پاسخ فروردین ... : باشه
ولی نشونی‌تون؟
اعظم
1393/06/12 11:48 ق.ظ
سلام.

روزتون بخیر

ممنون از تبریکتون.

عاقبت همگی مون بخیر ان شاالله
پاسخ فروردین ... : درود
ایشالا که همیشه موفق باشین
محمد ح
1393/06/12 11:32 ق.ظ
بحث جالب و پیچیده ای رو مطرح کردی که تبدیل به یک جنگ خوشبختانه بدون خون شده.
فقط جای تأسف اینجاست که حاکمیت ما ادعای چندانی برای این موضوع نداره و مردم هم حتی بیسوادترینشان همه را از آن خود می دانند در حالی که شاید فقط از این بزرگان یا میراثهای فرهنگی که اشاره کردی لغتی بیش نشنیده باشند.
پاسخ فروردین ... : درسته. یه جور تعامل ِخیلی‌خیلی جدی و بی‌تعارفه
دیده بان
1393/06/12 08:00 ق.ظ
نکته ای که هست اینه که ما حتی میراث خواری هم بلد نیستیم ...
پاسخ فروردین ... : کمترینش اینه که از دیگران میراث‌داری رو یاد بگیریم. تا روزی برسه که دیگران هم میراث‌داری رو از ما یادبگیرن
آمد
1393/06/11 10:07 ب.ظ
متاسفانه یا از این ور بام میفتیم یا از آن ور بام
پاسخ فروردین ... : بله متاسفانه
یکتا...
1393/06/9 02:42 ب.ظ

پاسخ فروردین ... :
اعظم
1393/06/9 02:06 ب.ظ
سلام.

روز خوش

تشکر از حضورتون
پاسخ فروردین ... : درود
موفق و شاد باشین
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

فروردین